Generatie I Antoon van den Berg en Betje Hendriks
Hermanus Antonius (Antoon) van den Berg * Helmond 13-11-1877 van beroep spijkermaker trouwt op 07-05-1902 voor de wet in Helmond met Elisabeth Hendriks * Gemert 01-05-1880 van beroep spoelster (de roepnaam van Elisabeth Hendriks was Betsie maar in de dagelijkse omgang werd ze Betje genoemd) Het kerkelijk huwelijk wordt op dezelfde dag ingezegend in de voormalige Heilig Hartkerk aan de Veestraat (1899-1956) in Helmond.
Antoon van den Berg is een zoon van Hendricus van den Berg en Francina Krielen. Zie ouders van Antoon van den Berg > Betje Hendriks is een dochter van Petrus Hendriks en Johanna van Berlo. Zie ouders van Betje Hendriks >
Kinderen van Antoon en Betje:
Antoon en Betje van den Berg Hendriks krijgen twaalf kinderen die allemaal geboren worden in de 1e Haagstraat 33 in Helmond. Het tiende kindje wordt levenloos geboren. Opmerking over de nummering: de kinderen van Antoon en Betje zijn genummerd 01 tot en met 12. Alle nakomelingen in dit onderzoek zijn gerelateerd aan deze reeks: 09.5 Pieter van den Berg is het vijfde kind van het negende kind van Antoon en Betje.
01 Petrus Henricus (Piet) van den Berg * Helmond 01-02-1903 + Helmond 01-03-1949, 46 jaar oud verder >
02 Henricus Franciscus (Hendrik) van den Berg (stamhouder) * Helmond 06-07-1904 + Helmond 24-11-1979, 75 jaar oud verder >
03 Johanna Francina Maria (Anna) van den Berg * Helmond 16-12-1905 + Helmond 01-05-1990, 84 jaar oud verder >
04 Martinus Hubertus Antonius (Martien) van den Berg * Helmond 27-08-1907 + Helmond 16-01-1991, 83 jaar oud verder >
05 Fransiscus Antonius Johannes (Frans) van den Berg (stamhouder) * Helmond 25-07-1909 + Eindhoven 06-10-1969, 60 jaar oud verder >
06 Albertus Henricus Maria (Albert) van den Berg (stamhouder) * Helmond 18-02-1911 + Helmond 15-06-1995, 84 jaar oud verder >
07 Antonia Wilhelmina Johanna (Toos) van den Berg * Helmond 28-10-1912 + Aarle-Rixtel, 22-03-2000, 87 jaar oud verder >
08 Huberta Hendrica (Berta) van den Berg * Helmond 01-07-1914 + Bakel 11-09-2004, 90 jaar oud verder >
09 Wilhelmus Antonius (Wim) van den Berg (stamhouder) * Helmond 23-06-1916 + Helmond 23-02-1971, 54 jaar oud verder >
10. Levenloos geboren kindje (naamloos) * Helmond 20-02-1918 + Helmond 20-02-1918
11 Antonius Johannes (Antoon) van den Berg * Helmond 16-07-1919 + Helmond 31-05-2004, 84 jaar oud verder >
12 Petronella Wilhelmina (Nellie) van den Berg * Helmond 23-04-1921 + Helmond 07-08-2006, 85 jaar oud verder >
Levensloop van Antoon van den Berg:
Antoon van den Berg werkte net als zijn vader Hendricus van den Berg als metaalarbeider (spijkermaker) bij Van Thiel en later als textielarbeider bij Van Vlissingen waar hij aan de vloeirol werkte, een procedé waarbij de textiel door de verfstof werd gehaald. Antoon is op 07-05-1902 getrouwd met Elizabeth (Betje) Hendriks uit Gemert. Vader Hendricus van den Berg is overleden op 08 september 1913, 64 jaar oud. Hij heeft nog meegemaakt dat zijn kleinkinderen 01 Piet, 02 Hendrik, 03 Anna, 04 Martien, 05 Frans, 06 Albert en 07 Toos werden geboren.
In de periode rond Kerstmis 1923 kreeg het gezin Van den Berg te horen dat ze voor Pasen 1924 hun woning, die privébezit was van boer Driek van Asten, moest verlaten in verband met de sloop van woningen aan de 1e Haagstraat voor de aanleg van een tramlijn. Het gezin verhuisde daarna naar de Willem Prinzenstraat 51 en later naar Willem Prinzenstraat 135 in Helmond. Moeder Francina van den Berg is overleden op 20 februari 1928, 82 jaar oud. Zij heeft meegemaakt dat alle kinderen van haar zoon Antoon zijn geboren en dat Antoon en Betje op 07 mei 1927 hun zilveren bruiloft hebben gevierd.
Crisistijd:
In 1933, midden in de crisistijd, werd Antoon ziek waardoor hij werkloos werd. Antoon had daarna verschillende bijbaantjes om het gezin van elf kinderen te kunnen onderhouden. Zo was hij in de kermisweek ober bij café Atgier op de markt in Helmond en bij café Nout de Jong in de Molenstraat, verzekeringsagent voor Hollandia Delft, kraai bij begrafenisondernemer Waijers en huurophaler voor woningvereniging De Hoop.
Liedje (wijze Lili Marleen) gezongen door zoon Martien van den Berg tijdens het veertigjarig huwelijksfeest van Antoon en Betje in 1942:
En hier heb je vader als bediende nou,
hij ging voortaan bedienen in hitte en in kou.
En als hij sjouwde met zijn blad
dacht hij: heb ik nu zelf al wat gehad.
Of is dit nummer een
Of is dit nummer een.
En dan 's avonds kwam hij wel eens dronken thuis,
Ook zoo na het bedienen dan was het lang niet pluis.
Want dan had hij er meer gehad
en was van het bedienen toch zoo zat.
Van dat ene nummer een
Van dat ene nummer een.
Maar toch bracht dat bedienen heel wat centen in
Dat was zijn dikke Betje heel goed naar d'r zin.
Zoo bediende hij door het leven heen
en valt een dankwoord hem ten deel
Na vijfentwintig jaar
Na vijfentwintig jaar.
Antoon had in zijn jonge jaren een handeltje in sigaren en sigaretten die hij verkocht aan boeren in de omgeving en aan huis had hij een klein winkeltje waar arbeiders, als ze op zaterdag hun loon ontvingen, sigaren en sigaretten konden kopen. Een sigaar kostte in die tijd drie cent en het sigarettenmerk Flag voerde reclame met sigaretten met een dubbele naad: als je in een sigarettenpakje een sigaret vond met een dubbele naad won je een slof sigaretten.
Het is aannemelijk dat Antoon in de sigarenhandel kwam via zijn zwager Jan Gruijters die een sigarenwinkel/makerij had aan de Binderstraat (Marktstraat) in Helmond.
Antoon was 35 jaar toen Jan Gruijters in 1912 met zijn zus Mina van den Berg trouwde. Zie Mina van den Berg >
Liedje (wijze: geef mij een sigarenbandje) gezongen door zoon Hendrik tijdens het veertigjarig huwelijksfeest van Antoon en Betje in 1942:
Toen onze vader jonger was
bijverdienste kwam hem goed van pas.
Ging hij met sigaren aan het leuren
twee van drie en drie van vijf.
In een kistje voor zijn lijf
sprak hij dan aan vele deuren:
koop sigaren koop van mij
licht of donker op een rij.
Van de beste tot de hele dure.
En de klanten kochten zijn hele kistje leeg
tot hij weer een nieuwe zending kreeg.
refrein:
Jongens koopt nu sigaren
het is een bijverdienste voor mijn vrouw
nou mijnheer: 8 voor een kwartje
wat een verschil buiten nou
En zoo verkocht ons vader
sigaren klein en groot
Het was een goede verdienste
en een hulp in den nood.
Een borrel en bidden:
Antoon ging graag kaarten en biljarten in het café, maar dinsdagavond was de vaste kaartavond aan huis die bij hoge uitzondering werd verschoven naar de volgende dag als de KRO (Katholieke Radio Omroep) op dinsdagavond een preek uitzond. Antoon lustte graag een borrel maar daarnaast was hij een toegewijd rooms-katholiek die zich hield aan dagelijkse geloofsrituelen. Herinnering van kleinzoon 03.6 Jos van Loon: ‘Rond zeven uur 's avonds had opa de gewoonte om het rozenhoedje te bidden en iedereen die dan in huis was, werd geacht mee te doen. Tijdens de gebeden zat je met je blote knieën op de harde kokosmat met de handjes gevouwen op de zitting van een stoel.'
Een rozenhoedje is het bidden van een volledige ronde van een rozenkrans, een bidsnoer van vijfmaal tien kralen, telkens onderbroken door een grote kraal en voorafgegaan door een kruisje plus één grote, drie kleine en wederom één grote kraal. Bij alle kleine kralen werd telkens een Weesgegroet gebeden en bij de grote kralen het Onze Vader. Het bidden van het rozenhoedje is in de jaren zestig van de twintigste eeuw in onbruik geraakt.
Herinnering van kleindochter 03.8 Betsie van Loon: ‘Na een verjaardagsfeestje van een van mijn ouders moest opa, die een stevige borrel op had, door een van mijn broers op de fiets naar huis worden gebracht. Opa was al 79 jaar en er werd een kussentje onder de snelbinders gedaan zodat hij wat zachter kon zitten. Opa deed een poging om op de bagagedrager te gaan zitten, maar viel er achterover aan de andere kant weer af. Hij wreef eens over zijn rug en werd daarna alsnog veilig thuis afgeleverd.'
Herinnering van kleinzoon 03.4 Toon van Loon: ‘Het was in de oorlog en opa en oma sliepen in de voorkamer op de benedenverdieping. Op een zeker moment zijn ze door het bed gezakt en de po die er onder stond, brak met veel kabaal in stukken. Oma moest verschrikkelijk lachen, maar opa die erg bang was voor oorlogsgeweld werd boos en zei dat je niet moest lachen als er met bommen werd gegooid.'
Veertiende statie
Tijdens het zilveren huwelijksfeest van zoon 04 Martien van den Berg en Cor Emans op 06-01-1959 hadden de broers en zussen van Martien een speech in de vorm van een kruiswegstatie gemaakt:
Als laatste statie willen wij gedenken, niet de sterke vrouw, maar de ‘sterke man' die hier als oudste in ons midden is. Het is ons aller vader die elke dag nog zo kras door het leven gaat. Ook hij is nog van alle markten thuis. Twee jaar geleden kon hij door ziekte niet van de partij zijn, maar hedenavond zal hij de schade zeker inhalen en zijn beste beentje voorzetten. Hij is het die nog heerlijk genieten kan van zijn borreltje, sigaar en pijp en bij het kaarten is hij lang niet de zwakste partij. Door zijn lang leven is hij een schadepost voor het pensioenfonds. Hij viert het zilveren jubilee van zijn werkeloosheid en is een rasechte rentenier.
Toch was hij ondanks zijn werkeloosheid een zeer actief werknemer bij Waijers. Hij hield van opruimen en verdiende daarmee een aardig centje. Langer dan drie dagen kon hij nooit iemand laten staan. Naar zijn zin gingen er te weinig dood en was de vracht te zwaar voor het weinige wat hij verdiende. Zo was het voor hem niet langer: de een zijn brood is de ander zijn brood en daar hij toch kon blijven genieten van zijn borreltje enz. heeft hij het zaakje er maar bij neergelegd. Heer, die de sterkte der zwakken zijn, wij vragen u om een lang, zeer lang leven voor deze uwe dienaar. Laat hem nog lang genieten van de heerlijke gaven die gij hem zo kwistig geschonken hebt. Laat hem kaartend, borrelend, rokend bij u in de hemel aankomen en geef dat hij nooit meer moppert als hij verliest bij het kaarten.
De laatste jaren:
Op 07 mei 1952 hebben Antoon en Betje hun gouden bruiloft gevierd in hun woning aan de Willem Prinzenstraat 135 in Helmond. Betje van den Berg Hendriks is op 20 augustus 1955, 75 jaar oud in Helmond overleden. In 1958 verhuisde Antoon naar een kleinere woning aan de Advocaat Botsstraat 9 in Helmond waar hij tot aan zijn dood in 1961 in een redelijke gezondheid door zijn ongetrouwde dochter 12. Nellie van den Berg werd verzorgd. Antoon is op 28 januari 1961, 83 jaar oud overleden en begraven op het rooms-katholiek kerkhof aan de Molenstraat in Helmond.
Herinnering van kleinzoon 09.5 Pieter van den Berg: ‘Op zondagochtend gingen we regelmatig met ons pa (09 Wim van den Berg) op familiebezoek. Opa woonde in de Advocaat Botstraat 9 en als we de huiskamer binnenkwamen zat opa in zijn rookstoel en dan legde hij zijn magische, verweerde hand in mijn hand en als we loslieten lag er een blinkend dubbeltje in dat later die dag besteed werd in het snoepwinkeltje van 04 ome Martien van den Berg in de Wezelstraat.'
Bronnen:
Interviews in 1992 met de dochters van Antoon en Betje van den Berg Hendriks: 07 Toos van Asseldonk van den Berg, 08 Berta (zuster Ancilla) van den Berg en 12 Nellie van den Berg.
Anekdotes verzameld in 2006 met bijdrages van de kleinkinderen van Antoon en Betje: 03.4 Toon van Loon, 03.6 Jos van Loon, 03.8 Betsie van Loon en 09.5 Pieter van den Berg.
Foto's, liedjes en bidprentjes uit het fotoalbum van 12 Nellie van den Berg, de jongste dochter van Antoon en Betje. Foto hoek Veestraat/markt: Regionaal Historisch Centrum Eindhoven >
|
