 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
|
| |
| |
|
|
|
Van de hak op de tak - Kijktips energie en productie |
|
Energie zat grondstoffen tekort
Tekst website labyrint: Als de mens zijn leven niet snel betert, gaat in 2050 het licht uit en staat het verkeer stil. Olie en gas zijn dan op. Ook om de opwarming van het klimaat te stoppen, moet het gebruik van fossiele brandstoffen drastisch worden verminderd. Op zoek naar de toekomst van onze energie- voorziening bezocht Labyrint hoogleraar Mark Jacobson in Californië. Al in 2030 kunnen we volledig zijn overgeschakeld op duurzame energie, zegt hij. Zon, wind en water leveren namelijk meer energie dan we met zijn allen kunnen verbruiken, nu is de tijd om die energie om te zetten in elektriciteit. Maar zit daar niet het probleem? Voor de bouw van windturbines en zonnepanelen zijn zeldzame metalen nodig, die we steeds meer gebruiken en daardoor straks onbetaalbaar zijn. Hebben we onvol- doende grondstoffen voor een duurzame wereld, of ligt de sleutel bij recyclen? René Klein, industrieelecoloog: 'In een elektrische auto ligt een batterij die 450 kilo weegt en daar zitten 6800 batterijen in zoals we die in laptops gebruiken. In die 6800 batterijen zit ongeveer 7 kilo Lithium en 60 kilo Kobalt. Als we nu massaal elektrische auto's zouden produceren dan zou daar de jaarlijkse productie van Lithium en Kobalt voor nodig zijn en tegelijkertijd moet je dan bedenken dat je dan geen enkel ander product zou kunnen maken: geen laptop- batterijen en geen batterijen voor mobile telefoons.'
Labyrint: Energie zat grondstoffen tekort. VPRO Teleac, 2010 33 minuten >
meer online kijken >
|
|
De groene masterclass
De masterclass van de Duitse groenprofeet Hermann Scheer onderzoekt de uitgangspunten voor een bio-based economy in Nederland. De uitzending laat zien hoe gecompliceerd de discussie rondom biomassa is. Maar waarover gaat precies het debat? Wat is biomassa? En hoe ziet een bio-based economy er nou precies uit?
In essentie gaat een bio-based economy over het gebruik van biomassa voor non-food toepassingen: transportbrandstoffen, elektriciteit en warmte, kunststoffen en diverse andere materialen. Al deze toepassingen komen voort uit biomassa, een verzamelnaam voor een grote diversiteit aan gewassen, bomen, planten, algen, dierlijk materiaal en afvalstromen. De Europese Unie definieert biomassa als volgt: 'De biologisch afbreekbare fractie van producten, afvalstoffen en residuen van de landbouw (met inbegrip van plantaardige en dierlijke stoffen), de bosbouw en aanverwante bedrijfstakken, alsmede de biologisch afbreekbare fractie van industrieel en huishoudelijk afval.' De groeiende vraag naar ‘groene grondstoffen’ zorgt ervoor dat onderzoek naar diverse onderzoeks- mogelijkheden in volle bloei is. De huidige kennis op het gebied van biochemie maakt het mogelijk om biomassa voor andere doeleinden dan energieopwekking te gebruiken. Allerlei producten die de petrochemische industrie tot op heden met behulp van fossiele brandstoffen fabriceert, zoals plastic, medicijnen en cosmetica, kunnen tegenwoordig ook op basis van koolstofverbindingen uit biomassa worden ontwikkeld.
VPRO Tegenlicht. De groene masterclass: regie: Antoinette Grote Gansey, Olaf Oudheusden. VPRO 2010, 46 minuten >
meer online kijken >
|
|
Het nieuwe rijden
Mobiliteit, vervoer en transport spelen een cruciale rol in de groene transitie. Momenteel rijden er 1 miljard auto’s op aarde en volgens Shell zullen dat er in het jaar 2050 zo’n 2 miljard zijn. Vorig jaar wisten ministers Van der Hoeven en Eurlings enthousiast te melden dat in 2020 ruim 2% van het Nederlandse wagenpark volledig elektrisch zal zijn: er moeten dan 200.000 elektrische auto’s zijn in Nederland. Vervolgens werd maar liefst 65 miljoen euro uitgetrokken voor financiële ondersteuning van die sector. Ter vergelijking: Frankrijk trekt er twee miljard euro voor uit en Duitsland wil 100.000 elektrische auto's in het jaar 2011. Martijn Noordam van All Green Vehicles in Oosterhout, de pioniers in Nederland op het gebied van elektrisch rijden: 'De politiek zegt 65 miljoen euro toe, maar waar gaan die naar toe? Er worden op zo'n presentatie auto's getoond die nog in de prototypefase zitten en nog niet de weg opmogen. De eerste groepen die in Nederland met elektrische auto's zullen gaan rijden, zijn bedrijven die werken in het binnenstedelijk transport en het openbaar vervoer. Kom dan niet met de iMiev, een elektrische auto van Mitsubishi aanzetten want die kost 45.000 euro. Dat is een bood- schappenwagen en moeders die nu in een boodschappenwagen rijden willen misschien 9000 euro uitgeven voor een Hyundai i10. Denken we nu werkelijk dat de consument nu instaat is om 45.000 euro uit te geven in plaats van 9000 euro? Ik geloof het niet.'
VPRO Tegenlicht: Het nieuwe rijden, Eugène Paashuis. VPRO 2010, 50 minuten >
meer online kijken >
|
|
Energie Risk
Zullen Europa (en Nederland) wel tijdig hun transitie hebben afgerond, vóórdat olie en gas schaars en/of te duur en/of moeilijk bereikbaar worden? Zullen onze energieafhankelijke economieën nog wel gewoon door kunnen draaien? Dat zijn belangrijke vragen in een wereld waarin nieuwe machtsblokken en politieke allianties ontstaan op basis van verschillen in energiesituatie. Michael Klare, professor in Vrede en Veiligheidsvraagstukken aan de Hampshire College, Massachusetts: 'We zitten in een overgangsperiode waarin we nog afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen en aardgas. We weten dat die energiebronnen ergens deze eeuw zullen opdrogen. Dan worden we afhankelijk van andere energiebronnen, maar die overgang duurt te lang. Ik ben bang dat het te langzaam gaat en dat er een periode komt, die ruwweg duurt van 2010 tot 2050, waarin er conflicten zullen ontstaan over de resterende fossiele brandstoffen. We moeten die overgangsperiode zo kort mogelijk maken door de introductie van alternatieve energiebronnen te versnellen. Ze worden nu niet snel genoeg ontwikkeld en geïntroduceerd. We moeten zeker tien keer zoveel investeren in alternatieven zodat die op grote schaal en sneller beschikbaar zijn voordat de olie op is. Dat moeten we doen.'
VPRO Tegenlicht: Energie Risk door Shuchen Tan. VPRO 2010, 50 minuten >
meer online kijken >
|
|
Energie in overvloed 1: Energy War 2008
Willem Middelkoop, auteur van het boek De permanente oliecrisis: ‘Er spelen op het moment twee grote crisissen: de oliecrisis en de krediet- crisis. De oliecrisis wordt niet veroorzaakt door externe oorzaken, maar door het feit dat we tegen de grenzen van de groei aanlopen. De kredietcrisis wordt veroorzaakt omdat we voor het eerst sinds vijftig jaar tegen de grenzen van de groei van de internationale schuldenberg aanlopen. De problemen stapelen zich op en die twee versterken elkaar en zorgen beiden voor druk in de samenleving. Vanuit die olie- en dollarcrisis, die ook weer onderdeel is van de kredietcrisis, komt een voedselcrisis voort. Al die crisissen beginnen nu bij elkaar te komen.' Jeremy Rifkin, politiek adviseur: Als in de Vere- nigde Staten de olieprijs stijgt hoor je meteen: olie en benzine worden te duur voor mijn auto. Men beseft niet dat een prijspiek andere secto- ren nog harder zal treffen. Zeventien procent van alle fossiele brandstofverbruik is namelijk bestemd voor voedsel: het produceren, verwer- ken, verpakken en vermarkten ervan. Alles draait om olie.
VPRO Tegenlicht. Energie in overvloed 1: Energy War 2008. IJsbrand van Veelen 2008, 50 minu- ten >
meer online kijken >
|
|
Energie in overvloed 2: race om de auto van de toekomst
Vijay Vaitheeswaran van The Economist: ‘De auto van de toekomst komt mogelijk van Apple of Intel en niet perse van GM. Als de aandrijving van de auto elektrisch wordt, kan de stroom uit verschillende bronnen komen. Hoe elektrischer de auto wordt, hoe slimmer hij wordt. Dan past hij meer in het straatje van Silicon Valley en Bagalore dan van Detroit. Elon Musk van Tesla Motors, kleine producent van elektrische auto's: ‘Bedrijven hebben moeite met revolutionaire innovaties. Hier en daar een stapje vooruit kost geen moeite, maar een grote sprong voorwaarts is een enorm probleem. Iemand moet een pad banen, een klein bedrijf. Hoe is Google ont- staan? Waarom heeft Microsoft die markt niet in handen? Waarom blijft Google groeien? Hoe kan een starter eigenlijk ontstaan? Wat maakt een elektrische auto bijzonder? De accu's, de elektrische motor, de elektronica, de besturings- software. De kennis over die zaken is hier in Silicon Valley groter dan waar ook.'
VPRO Tegenlicht. Energie in overvloed 2: De race om de auto van de toekomst. Martijn Kieft 2008, 50 minuten >
meer online kijken >
|
Energie in overvloed 3: Here Comes the Sun
Hermann Scheer, parlementslid van de Duitse SPD en initiatiefnemer van de introductie van grootschalige zonne-energie in Duitsland: ‘Bij wijze van ideaal zouden we ons een toekomst voor kunnen stellen waarin heel veel kleine en middelgrote producenten zich bezighouden met de omzetting van zonne-energie en zo een klein aantal grote energiecentrales vervangen. En dat is een voordeel voor de samenleving, een groot voordeel. Het is een overgang van monopolis- tische structuren naar een structuur waarin iedereen eigenaar is naar een systeem van energievoorziening met een heleboel zelfprodu- cerende structuren. Decentralisering zorgt voor individuele autonomie.'
VPRO Tegenlicht. Energie in overvloed 3: Here Comes the Sun. Rob van Hattum 2008, 50 minuten >
meer online kijken >
|
|
Energie in overvloed 4: Het land van zonne- stroom en windenergie
Programmamaker Rob van Hattum in gesprek met Peter Blom, Ad van Wijk, Wubbo Ockels en Willem Vermeend. Wubbo Ockels: ‘Een reken- som: voor een elektrische auto die twintig duizend kilometer per jaar rijdt, heb je zestien vierkante meter zonnepanelen nodig om die stroom op te wekken. Dat is bij de huidige ben- zineprijs drie keer zo goedkoop als een benzi- neauto. Zet dat nou eens in de krant met de rekensommen erbij en geef kinderen op school dit soort sommen als rekenvoorbeeld dan komen mensen er uiteindelijk achter dat het klopt. We hebben meningen en nemen beslis- singen die niet meer gebaseerd zijn op inhoude- lijkheid en dat is ons probleem. Ad van Wijk: ‘We hebben een energiesysteem dat inderdaad gebaseerd is op een aantal voorveronderstel- lingen die gewoon niet meer kloppen.'
VPRO Tegenlicht. Energie in overvloed 4: Het land van zonnestroom en windenergie. Rob van Hattum 2008, 50 minuten >
meer online kijken >
|
|
Afval is voedsel 1
Producten zouden in de toekomst zo ontworpen en gemaakt kunnen worden dat ze in de afvalfase of volledig hergebruikt en/of volledig afbreekbaar zijn en heropgenomen kunnen worden in de biosfeer. Pioniers van deze afval is voedsel filosofie zijn de architect William McDo- nough en de chemicus Michael Braungart die met het principe van Cradle to Cradle, genoemd naar hun gelijknamige boek, in de belangstelling staan van grote bedrijven en landen als Ford en China
VPRO Tegenlicht: Afval is voedsel 1. Rob van Hattum 2006, 51 minuten >
meer online kijken >
|
|
Afval is voedsel 2
Bill Mcdonough: Cradle to Cradle (van wieg tot wieg) gaat over het idee om te produceren met een gesloten kringloop van materialen waarin afval geen afval meer is, maar voedsel. Het doel is dat er een gezondere leefomgeving ontstaat met schonere lucht, grond, water en energie die op een economische, ecologische en rechtvaar- dige manier wordt gebruikt. In deze aflevering aandacht voor de de wijze waarop in Nederland gerageerd is op de eerste uitzending van Cradle to Cradle.
VPRO Tegenlicht: Afval is voedsel 2. Rob van Hattum 2007, 50 minuten >
meer online kijken > |
|
|
Weersverwachtingen 1
De temperatuur is in de twintigste eeuw met meer dan een halve graad Celsius gestegen. Dat is niet veel, maar volgens het Intergovern- mental Panel on Climate Change (IPCC) zou het deze eeuw wel eens helemaal uit de hand kun- nen lopen. In het laatste rapport van het IPCC wordt de mens als de voornaamste schuldige aangewezen. We verbruiken teveel energie waarbij CO2 in de atmosfeer terecht komt en CO2 is een broeikasgas dat de warmte op aarde vasthoudt. Gletsjerdeskundige professor Hans Oerlemans: ‘Het kleiner worden van de gletsjers is een proces dat al 150 jaar aan de gang is en is een duidelijk bewijs dat de aarde opwarmt. Waarom die opwarming plaatsvindt is echter onduidelijk. Het broeikaseffect is een natuurlijk proces en daarom praten we ook liever over een versterkt broeikaseffect. De CO2 concen- tratie heeft in het verleden enorm gevarieerd en uit analyse van gasbelletjes uit oeroude ijsker- nen weten we dat CO2 concentraties geschom- meld hebben tussen 200 Parts Per Million (PPM) in een ijstijd en 280 PPM in een interglaciaal. Dat is een natuurlijke schommeling. Het niveau waarop we nu zitten is 365 PPM en dat getal is de laatste 200.000 jaar niet eerder voorgeko- men.'
VPRO Noorderlicht: Weersverwachtingen 1. An- nemieke Smit 2002, 25 minuten >
meer online kijken >
|
|
Weersverwachtingen 2
Voice-over: ‘Om het naderend onheil af te wen- den, tekenden landen uit de hele wereld het Kyoto protocol. Zij spraken af om vóór 2010 hun gezamenlijke uitstoot van CO2 terug te brengen tot 5 procent onder het niveau van 1990. De Verenigde Staten tekenden niet. In navolging van zijn adviseur Lindzen, zag ook president Bush weinig reden tot actie. Is Kyoto zinvol of niet?' De Deense statisticus Bjorn Lomborg van de universiteit van Aarhuus onderwierp de bere- keningen van het IPCC, de internationale orga- nisatie die klimaatverandering bestudeert, aan een zorgvuldig onderzoek in zijn boek The Skeptical Environmentalist. Lomborg: ‘Het broei- kaseffect treft vooral de derde wereld, maar computermodellen wijzen uit dat Kyoto weinig invloed zal hebben op het terugdringen van de opwarming van de aarde. Het vertraagt de op- warming met ongeveer zes jaar, maar voor een arme boer maakt het weinig verschil of hij nou in 2100 of in 2106 moet verkassen vanwege een stijgende zeespiegel. Kyoto gaat vanaf 2010 ongeveer 150 tot 350 biljoen dollar per jaar kosten en dat is drie tot zeven keer meer dan wat we jaarlijks aan ontwikkelinghulp uitgeven. Zou de derde wereld niet veel betere af zijn als we dat geld jaarlijks investeren in schoon drink- wateren sanitaire voorzieningen waardoor jaar- lijks miljoenen mensen het leven kan worden gered?
VPRO Noorderlicht: Weersverwachtingen 2. An- nemieke Smit 2002, 25 minuten >
meer online kijken >
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
