 |
||||||||||||||||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|||||||||||
|
Salvador Dali
Op 23 januari 1989 is de Spaanse kunstschilder en ontwerper Salvador Dalí (1904-1989) overle- den. Savador Dali werd vooral bekend om zijn sur- realistische schilderijen die hij tussen 1930 en 1940 maakte. Het surrealisme zette zich af tegen de rationele werkelijkheid en de kunste- naars binnen deze stroming onderzochten door middel van droominterpretaties, toeval en asso- ciaties het onderbewuste van de menselijke geest. Kunstbus: Salvador Dali >
Nederland krijgt commerciële televisie Op 02 oktober 1989 start de zender RTL-Véronique met commerciële televisie-uitzendin- gen op de Nederlandse televisie. Het initiatief van mediamagnaat Joop van den Ende (1942) om per 01 november 1989 met de commerciële televisiezender TV 10 te beginnen mislukte daarentegen. Volgens de mediawetge- ving van 1989 was commerciële televisie niet toegestaan in Nederland, maar de wet liet wel toe dat buitenlandse commerciële zenders via de Nederlandse kabel konden worden doorge- geven. Zo probeerden Van den Ende en RTL-Véronique via Luxemburgse vestigingen com- merciële televisie op de Nederlandse buis te krijgen. Het Commissariaat voor de Media besliste echter dat TV 10 niet mocht worden doorgegeven omdat TV 10 een Nederlands bedrijf was dat zich in Luxemburg had geves- tigd. RTL-Véronique had een belang in het Luxemburgse CLT gekocht en werd daardoor een partner in een buitenlandse commerciële onderneming en via die constructie was het wel toegestaan om commerciële televisie in de Nederlandse huiskamers te brengen. Joop van den Ende ging nog datzelfde jaar een samen- werkingsverband aan met RTL-Véronique met als resultaat dat de zender in 1990 werd omgedoopt in RTL 4. Van den Ende, die een groot aantal bekende Nederlandse televisiester- ren onder contract had, produceerde de succes- volle programma's voor RTL4. VPRO: TV 10 >Wiki: RTL Nederland >
Game Boy In 1989 brengt de Japanse spelcomputerfa brikant Nintendo de handheld spelcomputer Game Boy met wisselbare ROM-cartridges op de Japanse en Amerikaanse markt. De Nintendo Game Boy, die draaide op een 8-bitsprocessor Z80 van de Amerikaanse micro- processorfabrikant Ziloq, werd ontworpen door Nintendo-medewerker Gunpei Yokoi (1941-1997). Populaire spellen waren Super Mario Land, Alleyway, Baseball en Tetris. De Game Boy was niet de eerste handheld spelcomputer met wisselbare ROM-cartridges. Die eer viel te beurt aan het Amerikaanse spellenbedrijf Milton Bradley Company dat in 1979 de Microvision op de mark had gebracht. De Game Boy die in 1990 op de Europese markt kwam en haar opvolger Game Boy Color uit 1998 werden met meer dan 118 miljoen verkochte exemplaren de best verkochte handheld spelcomputers aller tijden. Nintendo: Game Boy >
Simcity In 1989 brengt het Amerikaanse softwarebedrijf Maxis het succesvolle computersimulatiespel Simcity, waarin de speler zijn eigen stad moet ontwerpen, bouwen en besturen, op de consu- mentenmarkt. In het simulatiespel Simcity, dat ontworpen werd door Maxis medeoprichter Will Wright (1960), kon een speler met een beperkt beginbudget een eigen stad bouwen en deze laten uitgroeien tot een wereldstad. De speler moest creatief leren omgaan met enerzijds de via belastingen ontvangen inkomsten en anderzijds de uitgaven voor bouwactiviteiten. Wiki: Simcity >
Studentenopstand in China Op 04 juni 1989 maakt het Chinese leger met geweld een einde aan een vreedzame studen- tenopstand op het Tiannanmenplein van de Chinese hoofdstad Peking. De hervorming van het communistische systeem in de Sovjet-Unie in de tweede helft van de jaren tachtig drong ook door tot China, maar daar hield de Centrale Communistische Partij (CCP) hardnekkig stand. In 1987 werd Hu Yao- bang (1915-1989) uit zijn functie ontheven als secretaris-generaal van de CCP omdat hij te slap optrad tegen de voorstanders van demo- cratische hervormingen in China. Toen Yaobang in 1989 stierf liep een herdenkingsbijeenkomst op het Plein van de Hemelse Vrede (Tiannan- menplein) uit op een massale demonstratie voor meer democratie. Studenten bezetten het Tian- nanmenplein en organiseerden vreedzame pro- testacties waarvan de hele wereld getuige was door de massaal toegestroomde wereldpers. Se- cretaris-generaal Zhao Ziyang (1919-2005) van de CCP, die voorstander was van een gematig- de aanpak, werd aan de kant geschoven na mislukte onderhandelingen met de studenten. De harde lijn onder leiding van president Deng Xiaoping (1904-1997) en premier Li Peng (1929) besloot om het Tiannanmenplein op 04 juni 1989 met geweld door het leger te laten ontzetten waarbij honderden mensen om het leven kwamen. Beelden van ‘Tankman' die ongewa- pend een colonne tanks probeerde tegen te houden gingen de hele wereld over. Wiki: bloedbad op het Tiannanmenplein >
Eredivisie Voetbal In 1989 wordt PSV landskampioen voetbal.
|
De jaren tachtig: Beeld en geluid: humor en satire op tv >
Het weer in 1989 De winter van 1988/1989 is met een gemiddelde temperatuur van 5.6 °C de warmste winter van de twintigste eeuw en staat op de 105e plaats van koude winters sinds het begin van de officiële waarnemingen in 1901. KNMI >
Parlement & Politiek Op 03 mei 1989 valt het tweede Kabinet-Lubbers (1986-1989) over de afschaffing van het reiskostenforfait. Het CDA (Christen Democratisch Appèl) wilde tegen de zin van coalitiegenoot de VVD (Volks- partij voor Vrijheid en Democratie) het reis- kostenforfait afschaffen. Er ontstond een on- overbrugbare kloof tussen de twee regerings- partijen waardoor het tweede Kabinet-Lubbers ten val kwam. Bij de verkiezingen van septem- ber 1989 verloor de VVD vijf zetels en bleef het CDA de grootste partij. Het CDA ging een coalitie aan met de PvdA (Partij van de Arbeid) en op 07 november 1989 werd het derde Kabinet-Lubbers beëdigd. Het derde Kabinet-Lubbers (1989-1994) bestond uit ministers van het CDA en de PvdA. Minister-president Lubbers (1939) kwam uit het CDA. Parlement: kabinetscrisis van 1989 >
Russen weg uit Afghanistan Op 15 februari 1989 komt er een einde aan de Russische bezetting (1979-1989) van Afghani- stan. Vanaf 1978 vestigde zich een communistisch regime in Afghanistan onder leiding van Nur Mohammad Taraki (1913-1979). De verdeelde moslimgroepen in Afghanistan gingen vanaf dat moment samenwerken in verzetsgroepen (mu- jahedin) om het communistische regime te ver- drijven. Taraki riep de hulp in van de Sovjet-Unie en op 27 december 1979 verschenen de eerste Russische tanks in de straten van de Afghaanse hoofdstad Kabul waarna de mujahe- din, die gesteund werden door de Amerikaanse CIA, een guerrillaoorlog tegen het Russische leger begonnen. Op 14 maart 1988 bereikten Afghanistan, de Sovjet-Unie, de Verenigde Sta- ten en Pakistan in Genève een akkoord over de terugtrekking van de Sovjettroepen. De terug- trekking werd overeenkomstig het akkoord op 15 februari 1989 afgerond. In 1992 namen de mujahedin volledig de macht over in Afghanistan en vestigden een streng islamitisch bewind dat in 1996 vervangen werd door het nog strengere Talibanbewind. Mibuza: Afghanistan >
George H.W. Bush nieuwe president van de VS Op 20 januari 1989 wordt de republikein George H.W. Bush (1924) beëdigd als president (1989-1993) van de Verenigde Staten. Bush senior versloeg tijdens de presidentsver- kiezingen van november 1988 zijn democrati- sche tegenkandidaat Michael Dukakis. Witte Huis: George Bush (Engelstalig) >
Khomeiny overleden Op 03 juni 1989 is de geestelijk leider van Iran Ayatollah Khomeini (1902-1989) overleden. Khomeini was leider van de islamitische repu- bliek Iran van 1979 tot aan zijn dood in 1989. VPRO: Ayatollah Khomeiny >
Ceausescu geëxecuteerd Op 25 december 1989 worden de Roemeense dictator Nicolae Ceausescu (1918-1989) en zijn vrouw Elena Ceausescu (1919-1989) door een vuurpeloton geëxecuteerd. In december 1989 kwam de bevolking van Roemenië in opstand tegen de dictatuur van Nicolae Ceausescu, die sinds 1965 een eigen- zinnig communistisch beleid voerde in Roemenië waarbij de bevolking onderdrukt werd terwijl de leider en zijn echtgenote Elena zich te buiten gingen aan zelfverheerlijking en zelfverrijking. Na een mislukte vluchtpoging werden Nicolae en Elena Ceausescu gevangen genomen en na een korte, geïmproviseerde rechtzitting op 25 de- cember 1989 geëxecuteerd. VPRO: Elena Ceausescu (1919-1989) >
Voetbalramp Hillsborough Op 15 april 1989 worden 96 supporters van de Britse voetbalclub Liverpool in een overvol stadion van Hillsborough doodgedrukt. De halve finale van de Engelse FA Cup tussen Liverpool en Nottingham Forest werd gespeeld in het stadion van Hillsborough, de thuisbasis van Sheffield Wednesday. Het stadion was uitver- kocht maar voor de poorten stonden duizenden Liverpool-supporters te dringen om binnen te komen. Uit angst voor rellen werden de poorten opengezet waardoor er van achteruit een enor- me druk ontstond op een overvol vak waarvan de voorste supporters doodgedrukt werden te- gen de hekken. Nederlandse Liverpool Fanclub >
Tour de France 1989 In 1989 wint de Amerikaan Greg lemond voor de tweede keer de Tour de France. Erik Breukink, Jelle Nijdam (2), Matthieu Hermans, Steven Rooks en Gert-Jan Theunisse winnen een etappe. Tour de France > |
||||||||||||||||
Val van de Berlijnse Muur Op 09 november 1989 valt de Berlijnse Muur (1961-1989), een 45 kilometer lange muur in het hart van de Duitse stad Berlijn die de schei- ding markeerde tussen West-Berlijn dat grond- gebied was van de democratische Bondsrepu- bliek Duitsland (West-Duitsland) en Oost-Berlijn dat grondgebied was van de communistische Deutsche Democratische Republiek (Oost-Duits- land). Na de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) werd Duitsland opgedeeld in vier bezettingszones die bestuurd worden door respectievelijk Groot-Brit- tannië, de Verenigde Staten, Frankrijk en de Sovjet-Unie. In 1949 werd de Sovjetzone van Duitsland omgedoopt tot de DDR (Deutsche Democratische Republiek), een communistische satellietstaat van de Sovjet-Unie. Berlijn, dat in 1945 eveneens opgedeeld werd in vier sectoren, kwam middenin de DDR te liggen. Burgers die de nieuwe DDR niet zagen zitten, vluchtten massaal naar het westen om een nieuw bestaan op te bouwen in de Bondsrepubliek Duitsland (BRD). De vlucht van tienduizenden mensen per jaar trok een zware wissel op het economisch zwakke DDR waarop de regering in be- sloot om het land hermetisch af te sluiten en in Berlijn een muur langs haar sectorgrens te bou- wen met als doel om de bevolking binnen haar grenzen te houden. Sinds 1985 werkte president Gorbatsjov (1931) van de Sovjet-Unie aan de hervorming van het in verval geraakte communistische systeem. In 1988 kondigde de Sovjet-Unie aan dat haar satellietstaten waaronder de DDR zelf mochten bepalen hoe ze hervormingen wilden door- voeren en dat de Sovjet-Unie niet zou ingrijpen bij binnenlandse aangelegenheden. Erich Honecker (1912-1994), voorzitter van de Socia- listische Eenheidspartij van Duitsland (SED) wees hervormingen af, maar de roep van de bevolking om verdergaande vrijheden werd steeds luider. De situatie werd steeds nijpender voor de Oost-Duitse regering toen steeds meer burgers via Hongarije naar Oostenrijk vluchtten. Hongarije had namelijk vanaf 02 mei 1989 haar grenzen met Oostenrijk geopend. In de zomer van 1989 groeide de West-Duitse ambassade in Tsjechische hoofdstad Praag uit tot een verza- melplaats voor Oost-Duitse burgers die naar het Westen wilden. Eind september verbleven er enkele duizenden vluchtelingen onder erbarme- lijke omstandigheden op het ambassadeterrein terwijl op de achtergrond intensief diplomatiek overleg werd gevoerd om een oplossing te vinden voor deze vluchtelingenstroom. Op 30 september sprak Hans-Dietrich Genscher, minis- ter van Buitenlandse Zaken van de Bonds- republiek Duitsland de verlossende woorden dat de vluchtelingen naar het Westen mochten. Het was de eerste keer in de geschiedenis van de DDR dat de regering meewerkte aan vrijverkeer van burgers naar het Westen. Op 18 oktober 1989 trad Erich Honecker af ten gunste van Egon Krenz (1937), maar de hervormingen die werden doorgevoerd gingen te traag in de ogen van de Oost-Duitse burgers die openlijk riepen om eenwording met de Bondsrepubliek Duits- land. Op 09 november 1989 maakte de Oost-Duitse regering bekend dat burgers voortaan vrij mochten reizen en nog dezelfde avond trokken duizenden mensen in Berlijn naar de grensover- gang met West-Berlijn waar de niet geïnstru- eerde grenswachten besloten om op eigen initia- tief de slagbomen te openen waardoor de Berlijnse Muur zonder geweld viel. Een uitgela- ten menigte vierde feest in de straten van Berlijn en hakte met houwelen in op de gehate muur. Op 03 oktober 1990 werden Oost- en West-Duitsland herenigd en hield de DDR op te bestaan. Duitsland Web: de val van de Berlijnse Muur >
Fatwa voor Salman Rushdie
In september 1988 komt in Engeland het boek The Satanic Verses (De duivelsverzen) van Indiase/Britse schrijver Salman Rushdie (1947) uit. De moslimwereld viel massaal over de inhoud van het boek waarin Rushdie in plaats van Mohammed de naam Mahound gebruikte als aanduiding voor de grote profeet hetgeen door moslims als een belediging werd ervaren omdat Mahound een scheldnaam is. Op 14 februari 1989 kondigde de religieuze leiding van Iran een fatwa (doodvonnis) over Salman Rushdie af vanwege het beledigen van de islam, de profeet en de koran waardoor de schrijver en iedereen die betrokken was bij de uitgave van het boek ter dood werd veroordeeld. Het doodvonnis mocht door iedere moslim waar ook ter wereld, met als bonus een beloning van drie miljoen dollar, worden uitgevoerd. Door deze fatwa moest Rushdie meerdere jaren onderduiken. VPRO: de Rushdie-affaire in Nederland >
Zemin opvolger van Deng Xiaoping In 1989 benoemt Deng Xiaoping (1904-1997) Jiang Zemin (1926) tot zijn opvolger als secre- taris-generaal (1989-1993) van de Communisti- sche Partij China. In 1993 werd Jiang Zemin president (1993-2003) van de Volksrepubliek China. Wiki: Jiang Zemin > |
||||||||||||||||||
|
Muziek in 1989
Van de hak op de tak - muziekkeuze van 1989 (alfabetisch) Deze lijst bestaat uit liedjes die dit jaar of op album of als single uitgebracht zijn. De aangekruiste liedjes worden verzameld in de rubriek: muziekfavorieten > Beastie Boys - Girls Nederlandstalig: De Dijk - Ik kan het niet alleen De Nederlandstalige liedjes worden verzameld in de rubriek: Nederlandstalige muziekfavorieten >
Van de hak op de tak - albumkeuze van 1989 (alfabetisch) Elvis Costello - Spike
De nummer 1-hits van de Nederlandse top 40 in 1989 (alfabetisch) David A Stewart & Candy Dulfer - Lilly Was Here Van de hak op de tak muzieklinks >
Film in 1989
Van de hak op de tak - Filmkeuze van 1989 (alfabetisch) Back to the Future Part II - Robert Zemeckis > |
|||||||||||||||||
