Marcel Duchamp


Fietswiel 1913

Op 02 oktober 1968 is de Frans/Amerikaanse beeldend kunstenaar Marcel Duchamp 1887- 1968 overleden.

Marcel Duchamp was na de Eerste Wereldoorlog 1914-1918 nauw verbonden met de kunstbewe- ging Dada (1916-1922). Volgens Duchamp ging het in de kunstwereld meer om de status van handelaren en verzamelaars en de kostbaarheid van een kunstwerk dan om de inhoud of betekenis van het kunstwerk. Duchamp zette zich hiertegen af en vanaf 1913 voorzag hij alledaagse, betekenisloze, willekeurige indus- triële voorwerpen (Ready Mades) van een hand- tekening en een titel en verhief ze daarmee tot kunstwerk. Met dit vernieuwende concept werd Marcel Duchamp een inspiratiebron voor de latere conceptuele kunststromingen.

Cultuurnetwerk: Duchamp >
Cultuurwijs: Ready Mades >
Dada >
Understanding Marcel Duchamp (Engelstalig) >
Marcel Duchamp (Engelstalig) >

 

Nederland krijgt kleurentelevisie

Op 01 januari 1968 gaat Nederland van start met kleurentelevisie-uitzendingen.

Op 21 september 1967 werd kleurentelevisie voor de eerste keer aan het grote publiek ge- toond tijdens de elektronicabeurs Firato in Am- sterdam.

Beeld en geluid: technische ontwikkelingen >
Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

Demonstratie van de eerste computermuis

In 1968 demonstreert de Amerikaanse weten- schapper Douglas Engelbart op een congres in de Verenigde Staten de eerste commerciële computermuis.

De computermuis werd in 1963 uitgevonden door de wetenschapper Douglas Engelbart (1925) van het Stanford Research Institute. Collega William ‘Bill' English bouwde het eerste werkende exemplaar. In 1968 werd het eerste commerciële exemplaar door Engelbart gede- monstreerd op een congres van het Stanford Research Institute. Engelbart kreeg in 1970 een patent voor de X/Y positie-indicator voor een beeldschermsysteem, zoals de muis officieel heet. In 1972 werd door William ‘Bill' English de zogeheten balmuis uitgevonden waarvan de externe wieltjes vervangen werden door een balletje dat in elke gewenste richting kon draaien.

Wiki: computermuis >
Webwereld: video 40 jaar computermuis >
Tijdlijn het digitale tijdperk >

 

De Fabeltjeskrant als kijkcijferkanon

Op 29 september 1968 wordt de eerste afleve- ring van de Fabeltjeskrant op televisie uitgezon- den.

De Fabeltjeskrant was een kinderprogramma van vijf minuten dat rond kinderbedtijd werd uit- gezonden. De Fabeltjeskrant werd voorgelezen door mijnheer De Uil en het nieuws ging over het wel en wee van de dieren die in het Grote Dierenbos woonden. De dierenpoppen met hun karakteristieke stemmen zoals: Juffrouw Ooie- vaar, Lowieke de Vos, Bor de Wolf, Ed en Willem Bever en Zoef de Haas werden immens populair en trokken een miljoenenpubliek. De serie was aantrekkelijk voor volwassenen omdat de tekst- schrijvers op een luchtige manier actuele maat- schappelijke thema's in de afleveringen ver- werkten. Toen de serie in 1992 stopte waren er 1640 afleveringen gemaakt.

De Fabeltjeskrant >
Nova: de Fabeltjeskrant >

 

Olympische Winterspelen 1968



De Olympische Winterspelen van 1968 vonden plaats in Grenoble, Frankrijk. Carry Geijssen (1000 meter hardschaatsen), Ans Schut (3000 meter hardschaatsen) en Kees Verkerk (1500 meter hardschaatsen) wonnen een gouden me- daille.

NOC*NSF: Grenoble 1968 >
Het Internationaal Olympisch Comité >

 

Studentenopstand Parijs

Eind jaren zestig komen in verschillende hoofd- steden van Europa jongeren en studenten in verzet tegen de gevestigde orde.

Jonge mensen wilden niet meer op een autoritaire manier voorgeschreven krijgen hoe ze moesten leven en eisten ondermeer mede- zeggenschap in bestuurlijke en maatschap- pelijke organisaties. Deze roep om verandering was het heftigst in mei 1968 in Parijs waar jongeren en studenten in verzet kwamen tegen hetverouderde, universitaire onderwijssysteem.


Poster: IISH >

In Europa: 1968 >
NOVA 1968: Studentenrevolutie in Parijs >
VPRO: Parijs 1968 >
NRC: Mei 1968 >
LSP België: Lessen uit mei 1968 >

 

EK voetbal Italië 1968

In 1968 werd Italië Europees kampioen voet- ballen door in de finale Joegoslavië met 2-0 te verslaan. UEFA History (Engelstalig) >

 

De jaren zestig:

VPRO: The Sixties >
VPRO: de culinaire revolutie >
VPRO: politiek in de jaren zestig >
VPRO: jaaroverzichten Polygoon Journaal >
NOVA: het jaar 1968 >
Omroep Max: de jaren zestig >
Provo: chronologie van een beweging >
Rijksmuseum: veertig jaren jeugdcultuur >
Soundscape: plezier en protest >
Cultuurwijs: kleding 1955-1964 >
Cultuurwijs: kleding 1964-1970 >
Beeld en geluid: humor en satire op tv >
Beeld en geluid: mode 1960-1980 >
Beeld en geluid: de huishoudbeurs >
Beeld en geluid: jongerencultuur '60-'80 >
Geschiedenis links algemeen >

 

Parlement & Politiek

In 1968 regeert het Kabinet-De Jong 1967-1971.

Het Kabinet-De Jong bestond uit ministers van de KVP (Katholieke Volkspartij), de ARP (Anti Revolutionaire Partij), de CHU (Christelijk Historische Unie) en de VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie). Minister-president De Jong (1915) kwam uit de KVP.

Parlement: Kabinet-De Jong >
Nova: de Tweede Kamer in 1968 >

 

Van uur nul tot 24

In 1968 maakte de overheid een voorlichtings- film onder de titel ‘van uur nul tot 24' over het politiewerk in Den Haag, Rotterdam en Amster- dam. Van uur nul tot 24 >

 

PPR opgericht

Op 27 april 1968 wordt de PPR (Politieke Partij Radicalen) opgericht.

De PPR werd opgericht door radicale christenen die zich afsplitsten van de KVP (Katholieke Volkspartij) en de ARP (Anti Revolutionaire Partij). In 1990 ging de PPR op in de nieuwe partij Groen Links. Parlement: (PPR) >

 

Paradiso geopend

Op zaterdag 30 maart 1968 werd in Amsterdam het 'kosmisch ontspanningscentrum' Paradiso geopend. Paradiso, waar happenings en popcon- certen werden georganiseerd, was vanaf het begin een succes en groeide in de loop van de jaren uit tot een internationaal vermaard pop- podium. Plaats van herinnering: Paradiso >

 

Mammoetwet ingevoerd

Op 01 augustus 1968 wordt de Wet tot regeling van het Voortgezet Onderwijs (de Mammoetwet) ingevoerd.

Oude schooltypen zoals MULO, HBS en MMS gingen op in een nieuwe structuur van MAVO, HAVO en VWO. In het beroepsonderwijs kwam er een indeling in Lager- Middelbaar- en Hoger Beroepsonderwijs. Leerlingen konden kiezen voor een theoretische of een beroepsgerichte opleiding waarbij doorstroming van het ene naar het andere schooltype in principe mogelijk werd. De Mammoetwet werd in 1963 tot stand ge- bracht door minister Cals (1914-1971) van On- derwijs, Kunsten en Wetenschappen uit het kabinet-De Quay (1959-1963).

Historisch Nieuwsblad >
VPRO: ontwikkelingen in het onderwijs >

 

Beatrix en de kunst

Tussen 1968 en 1975 organiseerden Prinses Beatrix en Prins Claus (1926-2002) op hun woonkasteel Drakensteyn bij Lage Vuursche in de gemeente Baarn ontmoetingen met kunste- naars. Tijdens avondvullende bijeenkomsten spraken Beatrix en Claus met beeldend kunste- naars, musici en schrijvers over de heersende tijdgeest. Beatrix en de kunst >

 

Nieuwe Woonwagenwet

In 1968 werd door minister Marga Klompé 1912- 1986 van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk de nieuwe Woonwagenwet tot stand ge- bracht. Alle kleine woonwagenkampen werden opgeheven en vervangen door vijftig grote, regionale kampen met eigen scholen, artsen en welzijnswerkers. Woonwagenbewoners >

 

Opkomst van de bio-industrie

In de jaren zestig richtte de landbouwbouw en veeteelt zich steeds meer op schaalvergroting om een zo groot mogelijke productie te realise- ren, maar om dierenwelzijn bekommerde zich nauwelijks iemand. De opkomst van de bio-industrie >

 

Lou de Palingboer

Op 23 maart 1968 overleed Lou de Palingboer in Agimont, België. Vanaf 1950 was De Palingboer een opzienbarende prediker die als Christus op aarde de mensheid wilde redden.

VPRO: De God die Lou heette >
NOVA 1968: Lou de Palingboer >

 

Elly en Rikkert

Elly en Rikkert Zuiderveld waren eind jaren zes- tig twee populaire troubadours en een voor- beeld voor de hippiegeneratie die streefde naar een schonere en humanere samenleving. In de jaren tachtig ging het stel in de Heer en zongen ze religieuze liedjes voor de Evangelische Om- roep. Elly en Rikkert >

 

Bijlmermeer

In 1968 krijgen de eerste bewoners van de nieuwbouwwijk Bijlmermeer bij Amsterdam de sleutel van hun flatwoning uitgereikt.

Eind jaren vijftig was de verwachting dat Am- sterdam tegen het einde van de twintigste eeuw meer dan een miljoen inwoners zou hebben. Om al die mensen te kunnen huisvesten werd door de stedenbouwkundige Siegfried Nassuth in het poldergebied Bijlmermeer bij Amsterdam een woonwijk voor 110.000 bewoners gerealiseerd die wereldwijd een voorbeeld zou moeten worden voor het moderne wonen. Het liep alle- maal anders. Ondermeer vanwege de hoge huurprijs lieten de Amsterdamse middenstan- ders en welvarende arbeiders de nieuwbouwwijk links liggen en werd de wijk de daaropvolgende decennia een vestigingsplaats voor etnische minderheidsgroepen. Door drugsgebruik en cri- minaliteit kreeg de Bijlmer nationaal een slechte naam en verloerde de wijk. In de jaren negentig zorgden herstructureringsprogramma's voor een verbeterd woonklimaat.

Plaats van herinnering: Bijlmermeer >
NOVA: De eerste bewoners van de Bijlmer >

 

Olympische Zomerspelen 1968



De Olympische Zomerspelen van 1968 vonden plaats in Mexico-stad, Mexico.
Ada Kok (200 meter vlinderslag), Henri Jan Wienense (roeien skiff) en de herenwielerploeg (ploegentijdrit) wonnen een gouden medaille.

NOC*NSF: Mexico 1968 >
Netwerk: Mieke Sterk >
Het Internationaal Olympisch Comité >
NOVA 1968: De zomerspelen van Mexico >

 

Dopingschandaal

Wielersoigneur Sjeng Collard werd tijdens de Zomerspelen in Mexico naar huis gestuurd vanwege het toedienen van injecties bij wiel- renners. De affaire Sjeng Collard >

 

 

Martin Luther King vermoord

Op 04 april 1968 wordt In Memphis, Tennessee de zwarte dominee Martin Luther King (1929 - 1968), voorvechter voor rassengelijkheid in de Verenigde Staten van Amerika, door de blanke scherpschutter James Earl Ray (1929 - 1998) doodgeschoten. In 1964 ontving Martin Luther King de Nobelprijs voor de vrede voor zijn onvoorwaardelijke inzet in zijn streven naar gelijke burgerrechten.

VPRO dossier: Martin Luther King >
NOVA 1968: Martin Luther King >
Wiki: Martin Luther King >
Wiki: James Earl Ray >
Nobelprijs: Laureaten 1964 (Engelstalig) >

 

De Praagse lente

De Praagse Lente is de periode van januari tot augustus 1968 waarin Alexander Dubcek (1921 - 1992) een poging onderneemt om het communisme in Tsjecho Slowakije te hervorm- en.

VPRO: de Praagse lente >
NOVA 1968: De Praagse Lente >
Wiki: de Praagse lente >
Wiki: Alexander Dubcek >
Wiki: Jan Pallach >

 

Jan Janssen wint de Tour

In 1968 won Jan Janssen als eerste Nederlander de Tour de France en twee etappes.


Jan Janssen

Nova: Jan Janssen wint de Tour >
Beeld en Geluid: Polygoon Jan Janssen >
VPRO: zege in strijd met zondagsrust >
Tour de France >

 

Robert Kennedy vermoord

Op 05 juni 1968 werd de democraat Robert Kennedy (1925-1968) in Los Angeles tijdens een interview van dichtbij neergeschoten door de Jordaniër Sirhan Sirhan. Robert Kennedy, broer van de in 1963 vermoorde president John F. Kennedy (1917-1963), overleed een dag later aan zijn verwondingen.

Wiki: Robert Kennedy >
Kennedy Memorial (Engelstalig) >
NOVA 1968: Robert Kennedy >

 

Raket naar de maan

Op 21 december 1968 werd de Apollo 8 met aan boord de astronauten Borman, Lovell en Anders gelanceerd. Voor de eerste keer vlogen er men- sen naar de maan en weer terug met als doel het testen van apparatuur en bemanning voor de komende maanlandingen.

NASA: het Apollo Programma (Engelstalig) >
NASA: Apollo 8 (Engelstalig) >
NOVA 1968: Apollo 8 >
VPRO: race naar de maan >
NOS Journaal: ruimtevaart >
Kennislink: dossier 50 jaar ruimtevaart >
Stichting Rehon >
Nederlandse Vereniging voor Ruimtevaart >

 

Tet-offensief

Op 30 januari 1968 begint het communistische Noord-Vietnam (Vietcong) met een grootschalige aanval op het door de Amerikanen gesteunde Zuid-Vietnam.

De aanval van de Vietcong werd ingezet op de Vietnamese feestdag Tet, het begin van het nieuwe maanjaar. Ondanks enorme verliezen waren de Vietcong de morele winnaars van het Tet-offensief omdat de zich superieur wanende Amerikanen, die meer dan 500.000 soldaten in Zuid-Vietnam hadden gestationeerd, een dermate grootschalige aanval door de Vietcong niet voor mogelijk hadden gehouden. Bij de Amerikaanse legerleiding drong het besef door dat een overwinning in Vietnam wel eens heel moeilijk zou kunnen worden en ook in het thuisland geloofden steeds minder Amerikanen in een overwinning.

VPRO: Vietnamoorlog >
Alles Amerika: de Vietnamoorlog >
Wiki: Vietnamoorlog >
NA: de koude oorlog in Vietnam >

 

Hongkong Griep

In 1968 eiste de Hongkonggriep wereldwijd 750.000 doden. In de ban van de griep >

 

Voedseldroppings boven Biafra

Tussen 1967 en 1970 voert de oostelijke provin- cie Biafra een onafhankelijkheidsoorlog tegen het moederland Nigeria.

Deze onafhankelijkheidsstrijd veroorzaakte in 1968 een hongersnood onder de bevolking van Biafra die wereldwijd de aandacht trok en het was de eerste keer in de geschiedenis dat mensen via de televisie getuigen waren van de grootschalige negatieve gevolgen van een oor- log. Overal in de wereld ontstonden hulpacties en in Nederland werd zestien miljoen gulden op- gehaald. De vliegtuigmaatschappij Transavia en enkele Nederlandse piloten waren betrokken bij nachtelijke voedseldroppings.

VPRO: J.C. Airlines >
NOVA 1968: Hongersnood in Biafra >

 

Eredivisie Voetbal

In 1968 werd Ajax landskampioen voetbal.

Eredivisie >
KNVB >

             
 

 

 

 

Muziek in 1968 (alfabetisch)

Deze lijst bestaat uit liedjes die dit jaar of op album of als single uitgebracht zijn. De aangekruiste liedjes worden verzameld in de rubriek: muziekfavorieten >

Aretha Franklin - I Say a Little Prayer
Aretha Franklin - Think x
Big mother and the Holding Company - Piece of my Heart x
Blood Sweat & Tears - I Can't Quit Her
Buffalo Springfield - I Am a Child
Buffalo Springfield - Questions x
Canned Heat - Going Up The Country
Cream - Crossroads x
Creedence Clearwater Revival - I Put a Spell on You
Creedence Clearwater Revival - Suzie Q
Cuby & Blizzards - Window Of My Eyes (NL)
Dr. John - I Walk On Guided Splinters
Grateful Dead - Dark Star
Dusty Springfield - Son of a Preacher Man
Iron Butterfly - In A Gadda Da Vida
James Brown - I Got The Feeling
James Brown - Say It Loud, I'm Black and I'm Proud x
Johnny Cash - 25 minutes To Go
Johnny Cash - Cocaine Blues
Leonard Cohen - Suzanne
Marvin Gaye - I Heard It Through The Grapevine x
Otis Redding - Sitting on the Dock of the Bay
Pink Floyd - Set The Controls for the Heart of the Sun
Sly & The Family Stone - Dance to the Music x
Steppenwolf - Born To Be Wild x
Ten Years After - I'm Going Home
The Band - The Weight
The Beatles - Back in the USSR x
The Beatles - Hey Jude
The Beatles - Lady Madonna x
The Doors - Hello, I love you x
The Doors - The Unknown Soldier
The Jimi Hendrix Experience - All Along The Watchtower x
The Jimi Hendrix Experience - Voodoo Chile
The Kinks - Picture Book
The Moody Blues - Nights In White Satin
The Rolling Stones - Jumping Jack Flash x
The Rolling Stones - Prodigal Son x
The Zombies - A Rose for Emily
The Zombies - Time of the Season
Van Morrisson - Astral Weeks x
Wilson Pickett - Hey Jude

Albumkeuze van 1968 (alfabetisch)

Albert King - Live Wire/Blues Power
Aretha Franklin - Lady Soul
Big mother and the Holding Company - Cheap Thrills
Blood, Sweat and Tears - Child Is Father to the Man
Buffalo Springfield - Last Time Around
Cream - Wheels of Fire
Creedence Clearwater Revival - Creedence Clearwater Revival
Dr. John - Gris-Gris
Grateful Dead - Anthem of the Sun
Iron Butterfly - In-a-gadda-da-vida
James Brown - Live at the Apollo Vol. 2
Johnny Cash - At Folsom Prison
John Mayall - Bare Wires
Leonard Cohen - Songs of Leonard Cohen
Marvin Gaye - I Heard It Through the Grapevine
Oris Redding - The Dock of the Bay
Pink Floyd - A Saucerful of Secrets
Simon and Garfunkel - Bookends
Sly & The Family Stone - Dance to the Music
Steppenwolf - Steppenwolf
The Doors - Waiting for the Sun
The Band - Music From Big Pink
The Beatles - The Beatles (White Album):




The Jimi Hendrix Experience - Electric Ladyland
The Kinks - Something Else by the Kinks
The Mothers of Invention - We're Only in It for the Money
The Rolling Stones - Beggars Banquet
The Velvet Underground - White Light/White Heat
The Zombies - Odessey & Oracle
Van Morrison - Astral Weeks

De nummer 1-hits van de Nederlandse top 40 in 1968 (alfabetisch)

Barry Ryan - Eloise
Blue Cheer - Summertime Blues
Cliff Richard - Congratulations
Egbert Douwe - Kom uit de bedstee mijn liefste
Esther & Abi Ofarim - Cinderella Rockefella
Heintje - Heidschi Bumbeidschi
Heintje - Ich bau' dir ein Schloß
Nina Simone - Ain't Got No-I Got Life
Small Faces - Lazy Sunday
The Beatles - Hey Jude
The Bee Gees - Words
The Cats - Lea
The Golden Earrings - Dong Dong Di Ki Di Gi Dong
Toon Hermans - Mien waar is mijn feestneus
Zen - Hair

Van de hak op de tak muzieklinks >

 

Film in 1968 (alfabetisch)

2001: A Space Odyssey - Stanley Kubrick >
Bullit - Peter Yates >
Once Upon a Time in the West - Sergio Leone >
Rosemary's Baby - Roman Polanski >
The Love Bug - Robert Stevenson >
Yellow Submarine - George Dunning >

Website Cinema >